اجازه اقامت در ترکیه ikamet izni نام دارد و در گفتار روزمره کوتاهشدهٔ آن، «ایکامت»، جا افتاده است. این یک کارت پلاستیکی همراه با شمارهٔ شناسایی شخصی اتباع خارجی است که به شما حق میدهد فراتر از مهلت ویزا یا مهلت اقامت بدون ویزا، بهطور قانونی در کشور زندگی کنید. قانون شش نوع اقامت را از هم تفکیک کرده است و اینکه کدام نوع به وضعیت شما میخورد، هم مدارک لازم را تعیین میکند، هم مدت اعتبار اجازه را و هم اینکه آیا این دوره در مسیر رسیدن به اقامت بلندمدت به حساب میآید یا نه. در ادامه این نظام را بر اساس وضعیت سال 2026 بررسی میکنیم.
چه زمانی واقعاً به اقامت نیاز دارید
شهروندان بسیاری از کشورها بدون ویزا یا با ویزای الکترونیکی وارد ترکیه میشوند و میتوانند شمار محدودی روز در کشور بمانند؛ برای بیشتر تابعیتهای معاف از ویزا این محدودیت 90 روز در هر بازهٔ 180 روزه است، اما قواعد ورود و سقف روزها به تابعیت بستگی دارد و بهتر است آن را بر اساس پاسپورت خودتان بررسی کنید. بهمحض اینکه بخواهید بیش از این مدت بمانید، به اجازه اقامت نیاز دارید.
ایکامت نه تابعیت است و نه «پاسپورت دوم». بهخودیخود حق کار نمیدهد، ورود بدون ویزا به کشورهای ثالث را باز نمیکند و جایگزین کارت شناسایی ترکیه نمیشود. در عوض با آن بهطور قانونی در کشور زندگی میکنید، شمارهٔ مالیاتی ترکیه و شمارهٔ اتباع خارجی میگیرید، حساب بانکی باز میکنید، اشتراک خدمات شهری را به نام خود میزنید، با پلاک ترکیه رانندگی میکنید و فرزندانتان را در مدرسه ثبتنام میکنید.
سند اصلی، قانون «اتباع خارجی و حمایت بینالمللی» شمارهٔ 6458 (Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu) است. درخواستها را ادارهٔ کل امور مهاجرت وزارت کشور ترکیه (Göç İdaresi Başkanlığı) میپذیرد و تصمیم میگیرد و در استانها ادارات استانی (İl Göç İdaresi Müdürlüğü) این کار را انجام میدهند. خط تلفن اطلاعرسانی واحد برای اتباع خارجی، YİMER با شمارهٔ 157 است.
شش نوع اقامت بر پایهٔ قانون شمارهٔ 6458
قانون دقیقاً شش دستهٔ اجازه اقامت را میشناسد. هر روایتی که از «اقامت سرمایهگذاری» یا «اقامت کاری» بهعنوان انواع مستقل سخن میگوید، سادهسازی است: مبنای سرمایهگذاری زیرمجموعهٔ اقامت کوتاهمدت است و اجازهٔ کار اساساً توسط نهاد دیگری صادر میشود.
نوع اقامتبه ترکیحداکثر مدت در هر بار صدور کوتاهمدتkısa dönem ikamet izniتا 2 سال؛ بر مبنای سرمایهگذاری تا 5 سال خانوادگیaile ikamet izniتا 3 سال، اما نه بیشتر از اجازهٔ حامی دانشجوییöğrenci ikamet izniبه اندازهٔ مدت تحصیل بلندمدتuzun dönem ikamet izniبدون محدودیت زمانی بشردوستانهinsani ikamet izniمدتهای کوتاه با امکان تمدید برای قربانیان قاچاق انسانinsan ticareti mağduru ikamet izni30 روز با تمدیدهای بعدیاقامت کوتاهمدت (kısa dönem)
پرمخاطبترین دسته. مبانی آن در مادهٔ 31 قانون فهرست شده است: پژوهش علمی، مالکیت ملک در ترکیه، پیوندهای تجاری و ارتباطات بازرگانی، شرکت در برنامههای تبادل و کارآموزی، گردشگری، درمان، دورههای زبان، تحصیل در برنامههایی که دانشگاهی محسوب نمیشوند، و همچنین سرمایهگذاری در حجمی که دولت تعیین کرده است. اجازه هر بار تا دو سال صادر میشود و بر مبنای سرمایهگذاری تا پنج سال.
اقامت بر مبنای مالکیت ملک
مهمترین تغییر سالهای اخیر همینجا رخ داده است. از 16 اکتبر 2023 یک آستانهٔ واحد در سراسر کشور اجرا میشود: ارزش ملک باید دستکم 200 000 دلار آمریکا باشد. تفکیک پیشین میان شهرهای بزرگ (75 000) و بقیهٔ مناطق (50 000) دیگر وجود ندارد؛ سقفهای قدیمی فقط دربارهٔ املاکی اعمال میشود که پیش از این تاریخ خریداری شدهاند.
اگر هنوز ملکی انتخاب نکردهاید، به مجموعهٔ املاک مناسب برای اخذ اقامت نگاهی بیندازید — در آنجا گزینههایی گردآوری شده که ارزش ثبتشدهشان در tapu (سند رسمی مالکیت) آستانهٔ فعلی را پوشش میدهد.
جزئیات کلیدی که اغلب خیلی دیر از آنها باخبر میشوند:
- آستانه باید با یک ملک پوشش داده شود؛ جمعزدن ارزش چند آپارتمان پذیرفته نیست؛
- ملک باید کاربری «مسکونی» (konut) داشته باشد و واقعاً برای سکونت استفاده شود — زمین، مزرعه یا واحد تجاری مناسب نیست؛
- تنها کسی میتواند درخواست بدهد که نامش در tapu ثبت شده باشد؛ سهم مالکیت باید کامل باشد؛
- برای املاک خریداریشده در 16 اکتبر 2023 و پس از آن، مبنا قیمت فروش درجشده در tapu است که با نرخ بانک مرکزی ترکیه در تاریخ ثبت سند تبدیل میشود. برای معاملات پیش از آن، همان ترتیب سابق با گزارش کارشناسی ارزشگذاری برقرار میماند.
معنایش این است که پاییننویسی مبلغ در tapu برای صرفهجویی در عوارض، میتواند مبنای اقامت را از شما بگیرد. توضیح بیشتر دربارهٔ خود این سند را در مطلب دربارهٔ tapu بخوانید و ترتیب اقدامات هنگام خرید را در راهنمای روند انجام معامله.
اقامت گردشگری
از نظر شکلی این هم اقامت کوتاهمدت است، فقط با هدف «گردشگری». پیشتر آن را سادهترین راه قانونیشدن میدانستند، اما امروز شرایط بهطور محسوسی سختتر شده است: صرف اعلام قصد تفریح کافی نیست. اداره انتظار دارد دلیل روشنی برای هدف اقامت، سندی برای محل سکونت و مدرکی دال بر اینکه منابع مالی زندگی در ترکیه را دارید ببیند. اجازهٔ نخست معمولاً برای مدتی کمتر از حداکثر صادر میشود و تمدید آن تضمینی نیست.
اقامت خانوادگی (aile ikamet izni)
به همسر خارجی و فرزندان صغیر و تحت تکفلِ شهروند ترکیه، دارندهٔ «کارت آبی» (mavi kart) یا تبعهٔ خارجی که خود اقامت معتبر دارد، صادر میشود. حامی باید درآمد، مسکن و بیمهٔ کل خانواده را اثبات کند. بررسی مفصل را در مقالهٔ جداگانه دربارهٔ اقامت خانوادگی بخوانید.
اقامت دانشجویی (öğrenci ikamet izni)
برای کسانی که در دانشگاه ترکیه در مقطع کارشناسی، کارشناسی ارشد، دکتری یا دورهٔ associate degree پذیرفته شدهاند و نیز برای دانشآموزان در شرایط معین. نکتهٔ مهم: هنگام محاسبهٔ سابقه برای اقامت بلندمدت، سالهای دانشجویی بهطور کامل حساب نمیشوند — در ادامه به آن میپردازیم.
اقامت بلندمدت (uzun dönem ikamet izni)
اجازهای بدون محدودیت زمانی که استانداریها پس از هشت سال اقامت قانونی و بیوقفه و با تأیید وزارتخانه صادر میکنند. همین است که در گفتار روزمره به اشتباه «اقامت دائم» خوانده میشود. جزئیات را در مطلب اقامت بلندمدت ببینید.
اقامت بشردوستانه و اقامت قربانیان قاچاق انسان
دستههایی استثنایی. اقامت بشردوستانه با تصمیم اداری در شرایط ویژه صادر میشود — مثلاً وقتی خروج از کشور عملاً ناممکن است یا مصلحت کودک آن را ایجاب میکند. این نوع اقامت حق گذار به اقامت بلندمدت نمیدهد و مدت سپریشده با آن در سابقهٔ هشتساله محاسبه نمیشود.
کار: اجازهٔ کار بهجای اقامت
اجازهٔ کار (çalışma izni) را وزارت کار و تأمین اجتماعی صادر میکند، نه سازمان مهاجرت. طبق قانون شمارهٔ 6735، اجازهٔ کار معتبر یا معافیت از آن جایگزین اجازه اقامت میشود — نیازی به گرفتن ایکامت جداگانه نیست. کارفرما درخواست را از طریق سامانهٔ الکترونیکی ثبت میکند؛ برای برخی دستههای تحت حمایت بینالمللی استثناهایی پیشبینی شده است.
عکس این گزاره درست نیست: داشتن هر نوع اقامتی بهخودیخود حق کار نمیدهد. اشتغال بدون اجازه، هم برای تبعهٔ خارجی و هم برای کارفرما جریمه دارد و خطر واقعی از دست دادن اجازه اقامت را نیز به همراه میآورد.
معمولاً چه مدارکی لازم است
- فرم درخواست که در سامانهٔ e-ikamet تشکیل و چاپ و امضا شده باشد؛
- پاسپورت و کپی صفحات مشخصات و آخرین مهر ورود؛ اعتبار باقیمانده پاسپورت باید با فاصلهٔ اطمینان از مدت درخواستی اقامت بیشتر باشد؛
- عکسهای بیومتریک طبق استاندارد تعیینشده و متعلق به همین اواخر؛
- سند محل سکونت: tapu به نام خودتان، قرارداد اجارهٔ تنظیمشده در noter (دفتر اسناد رسمی) یا گواهی از هتل یا پانسیون؛
- بیمهٔ درمانی معتبر برای تمام دورهٔ درخواستی؛
- اثبات تمکن مالی — صورتحساب بانکی، گواهی درآمد، کارت بازنشستگی؛
- رسیدهای پرداخت عوارض؛
- برای افراد زیر سن قانونی — گواهی تولد و رضایتنامهٔ رسمی والد دیگر؛
- مدارکی که هدف اقامت را توضیح میدهند — بسته به مبنای درخواست.
همهٔ مدارک خارجی باید تأیید قانونی شوند. برای کشورهای عضو کنوانسیون لاهه این یعنی آپوستیل و سپس در خود ترکیه ترجمه توسط yeminli tercüman (مترجم رسمی سوگندخورده) و تصدیق در noter.
روند ثبت درخواست از طریق e-ikamet
- تکمیل فرم در پرتال e-ikamet.goc.gov.tr با انتخاب نوع اجازه و مبنای آن و گرفتن وقت حضوری (randevu).
- پرداخت عوارض تعیینشده: عوارض خود اجازه و بهای کارت. مبالغ بازنگری میشوند، بنابراین ارقام روز را هنگام ثبت درخواست در سامانه یا از ادارهٔ استانی بپرسید.
- گردآوری پروندهٔ مدارک، مرتبکردن آن به ترتیبی که در فرم آمده و حضور در روز و ساعت تعیینشده — یا اگر استان مدارک را پستی میپذیرد، ارسال بهموقع آنها با پست بار.
- انجام مراحل اخذ بیومتریک و در صورت درخواست، یک مصاحبهٔ کوتاه دربارهٔ هدف اقامت.
- انتظار برای تصمیم. طبق قانون، بررسی درخواست بیش از 90 روز از لحظهای که پرونده بهطور کامل ارائه شده طول نمیکشد.
- دریافت کارت از طریق پست به نشانی اعلامشده و ثبت نشانی در سامانه.
تا زمانی که درخواست در دست بررسی است، معمولاً میتوان بر اساس رسید ثبت درخواست در کشور ماند — اما این با اقامت معتبر یکی نیست و بهتر است برای این بازه بدون مشورت، برنامهٔ خروج و ورود مجدد نچینید.
بیمهٔ درمانی
بیمه برای متقاضیان تقریباً بین 18 تا 65 سال الزامی است؛ از کودکان و افراد بالای 65 سال معمولاً خواسته نمیشود. بیمهنامهٔ خصوصی یک شرکت بیمهٔ ترکیه که طبق استاندارد اتباع خارجی صادر شده باشد کفایت میکند — این بیمه باید تمام مدت درخواستی اجازه را بدون وقفه پوشش دهد.
گزینهٔ جایگزین، بیمهٔ درمانی دولتی است (genel sağlık sigortası, SGK). اتباع خارجی که بیش از یک سال بهطور قانونی در ترکیه زندگی کردهاند میتوانند به این نظام بپیوندند، اما قواعد آن از نظر مهلت ثبتنام محدود است و شامل همه نمیشود، بنابراین این موضوع را باید بهصورت موردی از SGK بررسی کرد. کسانی که با اجازهٔ کار مشغولاند، از طریق کارفرما بیمه میشوند.
ثبت نشانی و مسئلهٔ محلههای «بسته»
پس از دریافت کارت باید نشانی را ثبت کنید: اعلام آن به ادارهٔ ثبت احوال (Nüfus Müdürlüğü) یا به ادارهٔ مهاجرت. برای ارائهٔ اطلاعات نشانی و اطلاعرسانی تغییر آن، 20 روز کاری فرصت هست؛ برای تأخیر جریمههای اداری در نظر گرفته شده است.
چند سال محدودیتی در سطح محلههای جداگانه (mahalle) اجرا میشد: در محلههایی که سهم اتباع خارجی از سهمیهٔ تعیینشده بالاتر میرفت، ثبتهای تازه و درخواستهای نخست پذیرفته نمیشد. در طول سال 2026 این محدودیت بهطور گسترده برداشته شد: بنا بر گزارشها، تا ژوئن فهرستهای استانی باز شده بودند، از جمله در استانبول و مناطق ساحلی آلانیا. با این حال این فهرست در طول تاریخ چند بار در سال تغییر کرده است، بنابراین پیش از امضای قرارداد اجاره یا انجام معامله، وضعیت روز آن نشانی را بررسی کنید — از ادارهٔ مهاجرت یا از طریق YİMER 157.
مدت اعتبار و تمدید
درخواست تمدید از طریق همان سامانهٔ e-ikamet و از 60 روز مانده به پایان اعتبار کارت ثبت میشود — و در هر حال پیش از آنکه اعتبار به پایان برسد. تأخیر، اقامت قانونی را به تخلف بدل میکند و تخلف به جریمه و ممنوعیت ورود میانجامد.
جداگانه مراقب روزهای سپریشده در بیرون از ترکیه باشید. غیبت طولانی بهتنهایی مبنایی برای ابطال اجازه است و آستانهها بسته به نوع اقامت فرق دارند: مثلاً اقامت خانوادگی در صورت غیبت بیش از 180 روز در آخرین سال اعتبار اجازه باطل میشود.
چه چیزهایی بیشتر از همه اشتباه پیش میرود
- قرارداد اجاره بدون noter. یک رسید ساده با مالک پذیرفته نمیشود: قرارداد باید در دفتر اسناد رسمی تنظیم شده باشد و اغلب تأییدیهٔ مالک نیز لازم است، بهعلاوهٔ تطابق نشانی با گواهی شمارهگذاری ساختمان (numarataj) و مندرجات tapu.
- پاسپورت با اعتبار باقیماندهٔ کوتاه. دورهٔ درخواستی نمیتواند از مهلت اعتبار پاسپورت فراتر برود و فاصلهٔ اطمینان قابلتوجهی لازم است.
- بیمهٔ «محض احتیاط». بیمهنامهای که برای یک ماه خریداری شده یا تمام دوره را پوشش نمیدهد، از دلایل رایج بازگرداندن مدارک است.
- فاصله میان هدف اعلامشده و مدارک. اگر مبنا درمان است، مدارک کلینیک را انتظار دارند؛ اگر ملک است، tapu به نام خودتان.
- گذشتن مهلت اقامت بدون ویزا پیش از ثبت درخواست. درخواست را باید در حالی ثبت کنید که حضورتان در کشور قانونی است.
- پاییننویسی قیمت در tapu. صرفهجویی در عوارض، راه اقامت بر مبنای ملک و در آینده راه تابعیت از راه سرمایهگذاری را میبندد.
اگر تصمیم با این حال منفی بود، برای وحشت زود است: روند اعتراض و مهلتهای آن در مطلب جداگانهای دربارهٔ رد درخواست اقامت توضیح داده شده است.
پرسشهای پرتکرار
آیا میتوان با خرید آپارتمانی ارزانتر از 200 000 دلار اقامت گرفت؟
بر مبنای «مالکیت ملک» خیر، اگر ملک پس از 16 اکتبر 2023 خریداری شده باشد. اما مالکیت بهتنهایی تنها راه نیست: مبانی گردشگری، خانوادگی، دانشجویی و کاری همچنان وجود دارند و هرکدام با معیارهای خودشان ارزیابی میشوند.
آیا اقامت حق کار در ترکیه میدهد؟
خیر. برای اشتغال به اجازهٔ کار جداگانهای نیاز است که کارفرما از طریق وزارت کار میگیرد. در عین حال، اجازهٔ کار معتبر خود جایگزین اجازه اقامت میشود.
بررسی درخواست چقدر طول میکشد؟
قانون تا 90 روز از لحظهٔ ارائهٔ پروندهٔ کامل را برای بررسی در نظر گرفته است. در عمل مدتها بسته به استان فرق میکند و درخواست مدارک ناقص، شمارش را طولانیتر میکند.
آیا پیش از ثبت درخواست به شمارهٔ مالیاتی ترکیه نیاز است؟
شمارهٔ مالیاتی (vergi numarası) عملاً اجتنابناپذیر است: بدون آن نه میتوان عوارض را پرداخت و نه حساب باز کرد. روش گرفتن آن در مطلب شمارهٔ مالیاتی ترکیه شرح داده شده است.
اگر کارت گم شود یا نشانی تغییر کند چه باید کرد؟
تغییر نشانی را باید ظرف 20 روز کاری اطلاع داد. گمشدن کارت را به ادارهٔ استانی مهاجرت اعلام میکنند و المثنی میگیرند؛ وضعیت اجازه در این میان از دست نمیرود.
آیا مدت اقامت برای تابعیت به حساب میآید؟
تابعیت از راه عمومی، پنج سال اقامت بیوقفه میطلبد و جدا از سابقهٔ مهاجرتی ارزیابی میشود. شرایط و مبانی جایگزین در مقالهٔ تابعیت ترکیه بررسی شده است.
این اطلاعات جنبهٔ راهنما دارد. الزامات سازمان مهاجرت، فهرست مدارک، آستانههای ارزش و میزان عوارض تغییر میکنند، از جمله در میانهٔ سال؛ بنابراین پیش از ارائهٔ مدارک، قواعد روز را در goc.gov.tr، در ادارهٔ استانی امور مهاجرت یا نزد وکیل متخصص بررسی کنید.
به کمک نیاز دارید؟
New Time Investment معاملات ملکی و تنظیم مدارک را در آلانیا و سراسر ترکیه همراهی میکند. ما ملک و مناسببودن آن بهعنوان مبنای اقامت را بررسی میکنیم، میگوییم کدام نوع اقامت دقیقاً به وضعیت شما میخورد و کمک میکنیم پروندهٔ درستی از مدارک فراهم کنید — بدون رفتوآمدهای اضافی و دوبارهکاری. پیش از معامله با ما تماس بگیرید: اینطور هم ارزانتر است و هم سریعتر.