Aile ikamet izni, yabancının kendi gerekçesiyle değil, Türkiye'de yaşayan bir yakını sayesinde aldığı izindir. Bu yakına destekleyici denir ve şartların büyük bölümü tam olarak ona yöneliktir. Kimlerin destekleyici olabileceğini, gelir ve konut şartlarının nasıl karşılanacağını, iznin hangi süreyle verildiğini ve boşanma ya da destekleyicinin vefatı hâlinde ne olduğunu ele alıyoruz.
Kimler destekleyici olabilir
Aile ikamet izni 6458 sayılı Kanunun 34-37. maddelerinde düzenlenmiştir. Destekleyici olabilecek kişiler:
- Türk vatandaşları;
- mavi kart sahipleri — usulüne uygun olarak Türk vatandaşlığından çıkmış eski vatandaşlar;
- herhangi bir türde geçerli ikamet izni bulunan yabancılar;
- mülteci veya ikincil koruma statüsü sahibi kişiler.
Destekleyicinin Türkiye'de en az bir yıldır ikamet izniyle yaşıyor olması şartı, yabancı destekleyicilere yöneliktir. Türk vatandaşları için geçerli değildir ve uygulamada bazı gruplardan da aranmaz — örneğin bilimsel araştırma amaçlı izin sahiplerinden. Kendi durumunuzu il müdürlüğünden teyit edin: en sık yanlış yorumlanan madde tam olarak budur.
Aile ikamet iznini kimler alır
İzin şu kişilere verilebilir:
- destekleyicinin yabancı eşine;
- destekleyicinin veya eşinin reşit olmayan çocuklarına;
- destekleyicinin veya eşinin bağımlı (bakmakla yükümlü olunan) çocuklarına.
Kanun çok eşlilik durumunu ayrıca düzenler: destekleyicinin ülkesinin hukuku birden fazla evliliğe izin veriyorsa, aile ikamet izni eşlerden yalnızca birine verilir. Diğer evliliklerden olan çocuklar ise izin hakkını kaybetmez.
Anne, baba, kardeşler aile ikamet izninin kapsamına girmez. Onlar için başka gerekçeler değerlendirilir — genellikle kısa dönem ikamet izni.
Destekleyiciye ilişkin şartlar: gelir, konut, sigorta
Kanun şartları oldukça net ifade eder ve 2026'da bunlar esas itibarıyla değişmemiştir:
- Gelir. Destekleyicinin toplam aylık geliri asgari ücretten az olamaz; aile bireyi başına düşen tutar ise asgari ücretin üçte birinden az olamaz. Yani ailedeki kişi sayısı arttıkça aranan çıta da yükselir. Mutlak tutarlar asgari ücrete bağlıdır ve güncellenir; bu nedenle geçerli ölçütü geçen yılın yayınlarından almak yerine başvuru anında teyit etmek gerekir.
- Konut. Barınma koşulları genel sağlık ve güvenlik standartlarına uygun ve aile bireyi sayısına yeterli olmalıdır. Kendi adınıza tapu ya da noter onaylı kira sözleşmesiyle belgelenir; adresin numarataj belgesiyle örtüşmesi gerekir.
- Sigorta. Sağlık sigortası, başvuruya dâhil edilen tüm aile bireylerini kapsamalıdır.
- Adli sicil. Destekleyici, son beş yıl içinde aile düzenine karşı işlenen suçlardan hüküm giymediğini adli sicil kaydıyla belgeler.
- Adres kaydı. Destekleyicinin adres kayıt sisteminde kayıtlı olması gerekir.
Gelir; çalışanlar için maaş bordrosu ve SGK dökümleriyle, esnaf ve şirket sahipleri için vergi belgeleriyle, kira geliri olanlar için kira sözleşmeleri ve banka dökümleriyle, emekliler için emeklilik belgesiyle kanıtlanır. Başvuru öncesinde hesaba yatırılan tek seferlik bir tutar düzenli gelir sayılmaz.
Hangi süreyle verilir
Aile ikamet izni tek seferde üç yıla kadar verilir, ancak her hâlükârda destekleyicinin ikamet izni süresini aşamaz. Pratik sonuç: destekleyicinin ikamet izni bir yıllıksa, aile bireylerininki de ne kadar talep edilirse edilsin bir yıllık olur. Gerçekleşen süre ayrıca pasaportun kalan geçerlilik süresine ve sigorta kapsamının dönemine de bağlıdır.
Uzatma başvurusu, sürenin bitmesine 60 gün kala başlamak üzere ve her durumda süre dolmadan önce e-ikamet üzerinden yapılır.
Çocuklar, okul ve reşit olma
Aile ikamet izni, on sekiz yaşına kadar ilk ve orta öğretime devam hakkı verir — bunun için ayrıca öğrenci ikamet izni düzenletmek gerekmez. Bu, çocuklarıyla taşınan aileler için statünün en kullanışlı özelliklerinden biridir.
Reşit olduktan sonra tablo değişir. Türkiye'de aile ikamet izniyle en az üç yıl yaşamış ve on sekiz yaşını doldurmuş yabancı, isterse kısa dönem ikamet iznine geçip kendi yolunu çizebilir — öğrenci ikamet izniyle okuyabilir, çalışma izniyle çalışabilir ya da kısa dönem gerekçeyle kalmayı sürdürebilir.
Aile ikamet izniyle çalışmak
Aile ikamet izni tek başına çalışma hakkı vermez. Çalışmak için, işverenin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı üzerinden düzenlettiği ayrı bir çalışma izni gerekir. Geçerli bir çalışma izni ise ikamet izni yerine geçer — yani alındıktan sonra ayrıca aile ikamet iznine gerek kalmaz.
Türk vatandaşıyla evli olan ve eşiyle aile birliği içinde yaşayan yabancılar için, işverene yönelik genel şartların bir kısmı (istihdam edilen Türk vatandaşı sayısına ilişkin ölçütler dâhil) uygulanmayabilir. Koşullar münferiden değerlendirildiği için otomatik bir kolaylık beklememek gerekir.
Boşanma, destekleyicinin vefatı ve bağımsız statüye geçiş
Aile ikamet izni destekleyiciye bağlıdır ve bağ ortadan kalktığında dayanağını yitirir. Ancak kanun "yumuşak bir iniş" öngörür:
- Türk vatandaşından boşanma. Aile ikamet izniyle en az üç yıl yaşamış yabancıya kısa dönem ikamet izni verilebilir. Mahkeme, yabancının aile içi şiddet mağduru olduğunu tespit etmişse üç yıl şartı aranmaz.
- Destekleyicinin vefatı. Onun aile ikamet izninde bulunan aile bireylerine, ikamet süresi şartı aranmaksızın kısa dönem ikamet izni verilebilir.
- Reşit olma. On sekiz yaşını doldurup aile ikamet izniyle üç yılı tamamlayanlar, kendi başvurularıyla kısa dönem ikamet iznine geçebilir.
Bütün bu hâllerde söz konusu olan başvuru hakkıdır, otomatik bir dönüşüm değil: başvuru ayrıca yapılır ve diğer şartlar (sigorta, konut, maddi imkân) yeniden incelenir.
Anlaşmalı evlilikler ve denetimler
Belge için yapılan evlilik, Türk idaresinin sert yaklaştığı bir konudur. Kanun, valilikleri evliliğin anlaşmalı olup olmadığını — gerektiğinde kolluk birimlerinin desteğiyle — araştırmakla doğrudan yükümlü kılar ve bu araştırma yalnızca başvuru sırasında değil, izin verildikten sonra ve uzatmada da yapılabilir.
Uygulamada denetim; eşlerin ayrı ayrı görüşmeye alınması, ortak yaşama dair sorular, ikamet adresine ziyaret, belgelerin ve yazışmaların incelenmesi biçiminde işler. Anlaşmalı evlilik tespit edilirse ikamet izni iptal edilir ve göç sisteminde kısıtlayıcı bir şerh açılır — avukatların uygulama tecrübesine göre bu, beş yıla kadar giriş yasağıyla ilişkilendirilir. Sonuçlar ve itiraz usulü hakkında ayrıntı ikamet izni reddi yazımızda.
Şunu da unutmamak gerekir: Türk vatandaşıyla evlilik tek başına vatandaşlık vermez; bu yoldan vatandaşlık kazanmak için evliliğin en az üç yıl sürmesi ve fiilen devam ediyor olması aranır. Ayrıntılar Türk vatandaşlığı yazımızda.
Hangi hâllerde reddedilir veya iptal edilir
- gelir, konut, sigorta ya da adli sicil şartları karşılanmamışsa veya artık karşılanmıyorsa;
- izin veriliş amacının dışında kullanılıyorsa;
- anlaşmalı evlilik tespit edilmişse;
- sınır dışı etme kararı verilmişse ya da giriş yasağı varsa;
- izin sahibi, iznin son bir yılında Türkiye dışında 180 günden fazla kalmışsa;
- destekleyicinin kendi ikamet izni iptal edilmiş ya da süresi dolmuşsa.
Sık yapılan hatalar
- Geliri yalnızca destekleyici üzerinden hesaplayıp, aile bireyi başına asgari ücretin üçte biri şartını atlıyorlar.
- Sigortayı yalnızca başvuran için yaptırıp çocukları unutuyorlar.
- Pasaportların kalan geçerlilik süresini kontrol etmiyorlar: izin bu süreyi aşamaz.
- Kira sözleşmesini notersiz ya da numarataj belgesiyle örtüşmeyen bir adrese düzenletiyorlar.
- Uzun süreliğine ayrılıp yurt dışında biriken gün sayısını takip etmiyorlar.
- Aile ikamet izninin çalışma hakkı verdiğini sanıyorlar.
Sık sorulan sorular
Türk vatandaşı olmayan bir yabancı destekleyici olabilir mi?
Evet, geçerli bir ikamet izni varsa ve Türkiye'de izinle en az bir yıldır yaşıyorsa; ayrıca geliri, konutu ve tüm aileyi kapsayan sigortayı belgelemesi gerekir.
Aile ikamet izni kaç yıllık veriliyor?
Tek seferde üç yıla kadar, ancak destekleyicinin ikamet izni süresini, pasaportun kalan geçerliliğini ve sigorta süresini aşmamak kaydıyla.
Anne baba için aile ikamet izni alınabilir mi?
Hayır, bu kategori eşi ve reşit olmayan ya da bağımlı çocukları kapsar. Anne baba için başka gerekçeler değerlendirilir — genellikle taşınmaz dâhil çeşitli gerekçelerle kısa dönem ikamet izni.
Çocuk on sekiz yaşını doldurunca izni ne olur?
Aile ikamet izniyle en az üç yıllık ikameti varsa kısa dönem ikamet iznine başvurabilir ve ülkede kendi başına yaşamayı sürdürebilir.
Okul için çocuğa ayrı öğrenci ikamet izni gerekir mi?
Hayır. On sekiz yaşına kadar aile ikamet izni zaten ilk ve orta öğretime devam hakkı verir.
Evlilik biterse ne yapmalı?
İptali beklemek yerine başka bir gerekçeye geçişi önceden hazırlamak gerekir. Türk vatandaşından boşanmada, aile ikamet izniyle üç yılı tamamlamış olanlar kısa dönem izin talep edebilir; aile içi şiddetin kanıtlanması hâlinde üç yıl şartı aranmaz.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Göç idaresinin şartları, gelir eşikleri ve belge listeleri yıl içinde bile değişebildiği için, başvurudan önce güncel kuralları goc.gov.tr üzerinden, il göç idaresi müdürlüğünden veya konunun uzmanı bir hukukçudan teyit edin.
Yardıma mı ihtiyacınız var?
New Time Investment, Alanya'da ve Türkiye genelinde gayrimenkul alım satımına ve belge işlemlerine eşlik ediyor. Adres ve barınma koşulları denetiminden geçecek bir konut bulmanıza yardımcı olur, aile dosyası için sözleşme ve belgeleri hazırlar, ailenize hangi izin bileşiminin en uygun olduğunu anlatırız. Erken başvurun — birçok zorluğu düzeltmek yerine önlemek çok daha kolaydır.