Türkiye'de "overstay" (vize ihlali), yasal kalış süresinin aşılması durumudur: 180 günlük periyot içerisinde 90 günlük vizesiz kalış süresinin veya ikamet izni süresinin bitiminden sonra ülkede bulunmaktır. İhlal 3 aydan kısa ise, durum resmi merciler tarafından tespit edilmeden önce kendiniz çıkış yaparak sınır kapısında cezanızı ödeyebilirsiniz; bu durumda Göç İdaresi tarafından resmi bir giriş yasağı uygulanmaz. Daha uzun süreli ihlallerde ise yasak süresi, gecikme süresine ve cezanın ödenip ödenmediğine bağlı olarak 1 aydan 5 yıla kadar değişmektedir.
Vize ihlali nedir ve nasıl önlenir
Vize veya vizesiz kalış süresi, her 180 gün içinde 90 günü aşamaz (6458 sayılı kanunun 11. maddesi). Türkiye Dışişleri Bakanlığı, bu kuralın tüm yabancılar için zorunlu olduğunu vurgular; iki pasaporta sahip olmak, her biriyle 90'ar gün kalma hakkı vermez. "Son 180 gün" penceresi, ülkede bulunma hakkınızı sorguladığınız tarihten geriye doğru hesaplanır; bu nedenle her seyahatinizi pasaportunuzdaki giriş-çıkış damgalarına göre dikkatlice hesaplamanız gerekir.
İkinci bir ihlal türü ise süresi dolan ikamet iznidir (ikamet izni). İkamet izni uzatma başvurusu, sürenin dolmasına 60 gün kala yapılabilir ve mutlaka süresi dolmadan önce tamamlanmalıdır (24. madde). Başvurusunu zamanında yapan yabancılar, yeni kartları gelene kadar veya karar çıkana kadar yasal olarak Türkiye'de kalabilirler.
Süreniz dolduktan sonra yasal statü kazanmak genellikle mümkün değildir: Kısa dönem ikamet izni başvuruları, vize veya vizesiz kalış süresi içindeyken yapılmalıdır. İstanbul Göç İdaresi'nin 2020 yılındaki bir açıklaması, vizesiz kalış süresi bittikten sonraki 10 gün içinde yapılan çevrim içi başvuruların değerlendirmeye alınabileceğine işaret etse de, buna güvenilmemelidir. 90 günlük süre zaten doldurulduysa, yabancı kişiye 10 gün içinde ikamet iznine başvurması şartıyla giriş hakkı tanınabilir («şartlı giriş»). Başvuru yapılmazsa, ceza ödenmiş olsa dahi giriş yasağı uygulanır. İkamet izni gereklilikleri ve başvuru süreci ile ilgili detayları «Türkiye'de ikamet izni» başlıklı makalemizde bulabilirsiniz. İkamet izni reddedildiğinde, çıkış için 10 gün süre tanınır. Aynı amaçla yeniden başvuru yapmak için 6 ay beklemeniz gerekebilir; detaylar için «Türkiye'de ikamet reddi» içeriğimize göz atın.
6458 sayılı kanun ne diyor ve sınır dışı süreci nasıl işler
Temel mevzuat, 6458 sayılı «Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu»dur. İhlallerle ilgili önemli maddeler şunlardır:
- 9. madde — Giriş yasağı. Maksimum 5 yıl. Kamu düzeni veya güvenliği için ciddi bir tehdit varsa bu süre 10 yıla kadar uzatılabilir. İhlal tespit edilmeden önce kendiliğinden başvuranlar için yasak süresi 1 yılı geçemez. Göç idaresi, giriş yasağını kaldırma veya belirli bir süreliğine giriş izni verme yetkisine sahiptir.
- 54. madde — Sınır dışı etme gerekçeleri. Bunlar arasında vize veya vizesiz kalış süresinin 10 günden fazla aşılması ve geçerli bir mazeret olmaksızın ikamet izni süresinin 10 günden fazla geçirilmesi yer alır.
- 56. madde — «Türkiye'yi terk daveti»: Çıkış için 15 ila 30 gün süre tanınır ve ücretsiz bir belge olan Çıkış İzin Belgesi verilir. Kaçma şüphesi olanlara veya giriş-çıkış kurallarını ihlal edenlere bu süre tanınmaz.
- 57. madde — Sınır dışı etme kararı valilik tarafından 48 saat içinde alınır. Geri gönderme merkezindeki idari gözetim 6 aya kadar sürer ve gerekirse 6 ay daha uzatılabilir.
- 7. ve 15. maddeler — Giriş yasağı olan veya vize ihlali borçlarını ödemeyi kabul etmeyen yabancıların Türkiye'ye girişine izin verilmez.
Sınır dışı kararına karşı idare mahkemesinde dava açılabilir. Göç İdaresi'nin web sitesine göre karar tebliğinden itibaren 7 gün içinde itiraz edilmelidir; mahkeme süreci 15 gün sürer. İtiraz süresi boyunca ve dava sonuçlanana kadar (güvenlik gerekçeleri hariç) yabancı genellikle sınır dışı edilmez. Sınır dışı işleminden sonra, aşağıdaki tablonun ikinci sütununda belirtilen süre kadar giriş yasağı uygulanır.
Giriş yasağı süreleri: resmi tablo
Göç İdaresi, kuralları 09.06.2020 tarihinde yayımlamıştır. 26.10.2026 tarihi itibarıyla bu kurallar geçerliliğini korumaktadır. Kurallar; vize, vizesiz kalış, ikamet izni ve çalışma izni ihlallerini kapsar.
| İhlal süresi | İhlali tespit edilmeden çıkan ve cezasını ödeyen | Cezasını ödemeyen, sınır dışı edilen veya süresinde çıkmayan |
|---|---|---|
| 3 aya kadar | Yasak yok | 3 ay |
| 3–6 ay | 1 ay | 6 ay |
| 6 ay – 1 yıl | 3 ay | 1 yıl |
| 1–2 yıl | 1 yıl | 2 yıl |
| 2–3 yıl | 2 yıl | 5 yıl |
| 3 yıldan fazla | 5 yıl | 5 yıl |
İkinci sütun («sert» yaptırım), sadece cezasını ödemeyenlere değil; 3 aydan uzun süreli ihlallerde cezasını ödese dahi hakkında sınır dışı kararı alınanlara da uygulanır. Ayrıca çalışma izni iptal edilen veya süresinde çıkış yapmayanlar ile «şartlı giriş» yapıp 10 gün içinde ikamet başvurusunda bulunmayanlar da bu kategoriye girer. İhlal 3 aydan az ise ve sınır dışı kararı verilmişse, belirlenen sürede çıkış yapıp ceza ödendiği takdirde giriş yasağı uygulanmaz. Önemli bir not: Eğer vize ihlali cezaları veya diğer kamu borçları ödenmemişse, giriş yasağı süresi bitse dahi borç ödenene kadar ülkeye girişe izin verilmez.
Vize ihlali cezası nasıl hesaplanır
Vize ihlali cezası «vize ihlali» veya «cezalı harç» olarak adlandırılır. Bu, 492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca uygulanan bir ek ücrettir. Sabit bir tutar yoktur; İstanbul Göç İdaresi'nin açıklamasına göre tutar üç şeye bağlıdır:
- Vatandaşlık — Harç oranları, ilgili ülkelerle yapılan anlaşmalara göre belirlendiğinden farklı pasaportlar için farklılık gösterir;
- İhlal süresi — Süre uzadıkça ceza miktarı artar;
- Yaş.
Kesin tutar, çıkış sırasında sınır kapısındaki yetkililer tarafından bildirilir. Göç İdaresi'nin web sitesinde herkese açık bir hesaplama aracı yoktur. İnternetteki tablolar genellikle güncel değildir; kurlar ve harç oranları değişebilir. Tutarı önceden öğrenmek için ikamet ettiğiniz ilin İl Göç İdaresi Müdürlüğü'ne veya havalimanındaki sınır polislerine pasaportunuz ve giriş tarihlerinizle başvurmanız en sağlıklı yoldur.
6458 sayılı kanun, harçların yanı sıra idari para cezalarını da (102. madde) içerir. Örneğin, giriş yasağına rağmen ülkeye girmek veya «Türkiye'yi terk daveti» süresinde çıkış yapmamak gibi durumlar için uygulanan bu cezaların, tebliğ edildikten sonra 30 gün içinde ödenmesi gerekir.
Tahdit kodları (Ç kodları): nasıl kontrol edilir ve kaldırılır
Giriş yasağı, veri tabanına bir kısıtlama kodu (tahdit kodu) olarak işlenir. Göç İdaresi resmi bir kod listesi yayımlamamaktadır. Aşağıdaki açıklamalar hukuk kaynaklarından derlenmiş olup, durumunuzu netleştirmek için bir avukata danışmanız önerilir.
- Ç-101 … Ç-105 — Vize, ikamet veya çalışma izni ihlali süresine göre değişen kod serileridir (kısa süreden 3 yıldan fazlaya kadar).
- Ç-167 — Genellikle gönüllü çıkışla sonuçlanan kısa süreli ihlal, yaklaşık 1 aylık yasak.
- Ç-113 — Yasa dışı giriş veya çıkış.
- Ç-114 — Hakkında adli işlem yapılan yabancılar. Hukukçulara göre yasak genellikle 1–2 yıldır.
- Ç-141, Ç-149 — Güvenlik tehdidi. Bu kodlar genellikle vize ihlali ile ilgili değildir ve kaldırılmaları mahkeme kararı gerektirir.
Nasıl kontrol edilir. e-Devlet erişimi olan kişiler (örneğin, yabancı kimlik numarasına sahip ikamet izni sahipleri), Emniyet Genel Müdürlüğü'nün «Yurda Giriş/Çıkış Belge Sorgulama» servisi üzerinden giriş-çıkış geçmişlerini görüntüleyebilirler. Bu, gün sayısını yeniden hesaplamanıza yardımcı olur. İlgili kod ve giriş yasağının süresi hakkında bilgiyi il göç idaresi müdürlüklerinden, Türkiye dış temsilciliklerinden veya bir avukat aracılığıyla öğrenebilirsiniz. Portal erişimi hakkında detaylı bilgi için «e-Devlet Türkiye» başlıklı makalemize göz atabilirsiniz.
Yasak nasıl kaldırılır. Üç ana yol bulunmaktadır. Birincisi, Göç İdaresi'ne dilekçe vermektir: Kurum, yasak kararını kaldırma veya belirli bir süre için giriş izni verme yetkisine sahiptir (Madde 9). İkincisi, Türkiye dış temsilcilikleri aracılığıyla özel şerhli vize başvurusunda bulunmaktır. Örneğin, Houston'daki başkonsolosluk gibi merkezler, visa.gov.tr üzerinden yapılan ve vize ihlalinin nedenlerini, seyahat amacını içeren yazılı bir açıklama ile sunulan başvuruları kabul etmekte ve sonuçlanması için en az 4–5 haftalık bir inceleme süresi öngörmektedir. Üçüncüsü, yasağı koyan idari birime karşı idare mahkemesinde dava açmaktır. Hukukçular, yasağın öğrenildiği tarihten itibaren genel 60 günlük dava açma süresini esas alırlar. Yasak nedeni ödenmemiş bir idari para cezası ise, öncelikle bu borcu ödemeniz gerekmektedir.
Havalimanından çıkış: izlenmesi gereken adımlar
- Gün sayınızı önceden hesaplayın. Pasaportunuzdaki damgalar veya e-Devlet dökümünü kullanarak tablonun hangi dilimine girdiğinizi netleştirin.
- Gecikmeyin. İhlal polis tarafından tespit edilmeden önce kendiliğinden çıkış yapmak, tablodaki en hafif yaptırımların uygulanması için temel koşuldur. Şehir merkezinde yakalanmak, sınır dışı edilme prosedürüne yol açar.
- Erken gidin. Antalya (AYT) ve Gazipaşa (GZP) havalimanları dahil olmak üzere tüm sınır kapılarında, pasaport kontrolü sırasında ihlal tespit edilir, ceza tutarı hesaplanır ve gerekli belgeler düzenlenir. Bu işlemler zaman aldığından, uçuş saatinizden önce havalimanına erken ulaşmaya dikkat edin.
- Cezayı ödeyin ve makbuzu saklayın. Ödeme makbuzu, borcunuzu kapattığınızın kanıtıdır. Bu belge, bir sonraki girişinizde veya vize başvurularınızda mutlaka gerekecektir.
- Yasağın girilip girilmediğini ve süresini öğrenin. Görevlilere hangi kodun işlendiğini ve yasağın hangi tarihe kadar geçerli olduğunu net bir şekilde sorun.
Eğer hakkınızda «Türkiye'yi terk etmeye davet» kararı içeren bir sınır dışı etme kararı tebliğ edildiyse, Çıkış İzin Belgesi ile belirtilen sürede (15–30 gün) çıkış yapın ve cezayı ödeyin. Bu durumda, 3 aya kadar olan ihlallerde giriş yasağı uygulanmayacaktır.
Sık yapılan hatalar
- 90 günlük süreyi son giriş tarihinden itibaren hesaplamak. Hesaplama, mevcut seyahati değil, son 180 gün içindeki toplam gün sayısını esas alır.
- İkamet izni başvurusunu son günde veya süresi geçtikten sonra yapmak. Yasaya göre başvuru, mevcut izin süresi dolmadan yapılmalıdır. 10 günden fazla gecikme, sınır dışı edilme için bir gerekçe teşkil eder.
- Süreyi sıfırlamak için «bir günlük çıkış» yapmayı ummak. Kısa süreli çıkışlar, 180 günlük hesaplama dönemini sıfırlamaz.
- «Sonra hallederim» diyerek cezayı ödememek. Ödenmemiş ceza, sizi tablonun en ağır yaptırım dilimine sokar ve yasak süresi dolsa dahi girişi engeller.
- Şartlı giriş ile girip 10 gün içinde ikamet iznine başvurmamak. Para cezası ödense dahi giriş yasağı uygulanacaktır.
- Yasak kaldırma garantisi veren «aracılara» güvenmek. Göç İdaresi, üçüncü şahıslarla çalışmadığını açıkça belirtmektedir. Karar sadece ilgili idari birim veya mahkeme tarafından verilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Birkaç günlük vize ihlalinde yasak olur mu?
İhlal 3 aydan az ise, ihlal tespit edilmeden kendiliğinizden çıkış yaptıysanız ve cezanızı ödediyseniz, resmi kurallara göre giriş yasağı uygulanmaz. Ancak vize süresini 10 günden fazla aştıysanız ve ülke içinde yakalanırsanız, yasa gereği sınır dışı edilme riski doğar.
2026 yılında vize ihlali cezası ne kadar?
Sabit bir tutar yoktur; ceza miktarı vatandaşlığa, ihlal süresine ve yaşa göre değişmekte olup kesin hesaplama sınır kapısında yapılır. Çıkıştan önce tutarı göç idaresinden veya sınır kontrol noktasından öğrenebilirsiniz.
Süre dolduktan sonra ikamet iznine başvurulabilir mi?
Genel kural olarak hayır: Başvurular vize süresi dolmadan, ikamet izni uzatmaları ise mevcut izin süresi bitmeden yapılmalıdır. Gecikme yaşadıysanız, ülkeden çıkış yapıp bir sonraki girişinizde başvuruda bulunmanız en sağlıklı yoldur.
Sınır dışı edildikten sonra ne olur?
İhlal süresine bağlı olarak 3 aydan 5 yıla kadar değişen giriş yasağı uygulanır. Ödenmeyen para cezası, borç kapanana kadar yasağın devam etmesine neden olur.
Yasak süresi dolmadan geri dönülebilir mi?
Göç İdaresi veya dış temsilcilikler üzerinden gerekçeli dilekçe vererek yasağın kaldırılmasını talep edebilir, şerhli vize başvurusunda bulunabilir veya idare mahkemesine dava açabilirsiniz. Ancak bunların garantili bir sonucu yoktur.
Kaynaklar
- Göç İdaresi: Yasal kalış hakkı ihlalinde bulunan yabancılara uygulanacak giriş yasaklarına ilişkin açıklama (09.06.2020)
- 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (goc.gov.tr üzerindeki metin)
- Göç İdaresi: Sınır dışı etme
- İstanbul Göç İdaresi: İkamet izni hakkında 34 soru 34 cevap (18.11.2020)
- Türkiye Dışişleri Bakanlığı: Türk vizeleri hakkında genel bilgiler
- e-Devlet: Yurda Giriş/Çıkış Belge Sorgulama
- Türkiye Houston Başkonsolosluğu: Vize ihlali kaynaklı giriş yasağının kaldırılması (2024)
- Harbiye Hukuk: Tahdit kodları ve kodun kaldırılması davası (ikincil kaynak, hukuk bürosu)