Түркияда мүлік сатып алу туралы 30 жауап: ТАПУ, салықтар мен ұстау шығындары, ықтиярхат пен азаматтық, банктер және Аланиядағы өмір.
New Time Investment — Аланиядағы (Анталья, Түркия) жылжымайтын мүлік агенттігі. Біз шетелдік сатып алушыларға пәтерлерді, виллаларды және коммерциялық жылжымайтын мүлікті таңдауға, сатып алуға және жалға алуға, мәмілені рәсімдеуге, тұруға ықтиярхат алуға және мүлікті басқаруға көмектесеміз.
Жоқ, керек емес. «Өзара түсіністік қағидаты» бойынша Түркияда баспана сатып алу шетелдіктердің барлығына дерлік қолжетімді — шетелдік паспорт болса жеткілікті. Тұруға ықтиярхатты (ikamet) жылжымайтын мүлік сатып алып, TAPU (меншік құқығы туралы куәлік) рәсімдегеннен кейін аласыз.
Шетелдікке қажет негізгі жиынтық: шетелдік паспорт, түрік салық нөмірі және — 2022 жылдан бері — мәміле сомасына валютаны түрік лирасына айырбастағаны туралы құжат (ол TAPU рәсімдеу үшін талап етіледі). New Time Investment мамандары мәміленің әр кезеңінде қасыңызда болып, «теңіз жағасындағы үй» арманыңыз заң аясында орындалуы үшін құжаттардың толық топтамасын дайындайды.
Түркияда жылжымайтын мүлік сатып алудың төлем тәсілдері:
• Сатып алушының шотынан сатушының шотына банк аударымы (бұл шетелдік шот та, түрік банкінде ашылған шот та болуы мүмкін);
• Заңды тұлғадан банк аударымы;
• Қолма-қол ақшамен есеп айырысу;
• Банк картасымен төлеу;
• Жол чектері;
• Халықаралық төлем жүйелері арқылы (мысалы, Western Union).
TAPU — Түркияда сатып алынған жылжымайтын мүлікке меншік құқығын растайтын куәлік. Түркияда мүлік иеленген кез келген мемлекеттің азаматтары республика аумағында жылжымайтын мүлікке иелік етуде тең құқыққа ие.
⠀
✔️ TAPU нысан орналасқан жердегі кадастр басқармасында тіркеліп, сол жерде беріледі.
✔️ Меншік құқығы ауысқанда жаңа иесінің атына TAPU жылжымайтын мүлікті тіркеу кітабына жаңа иесі туралы жазба енгізілгеннен кейін беріледі.
⠀
Маңызды сәт: көппәтерлі үйдегі пәтер немесе жеке тұрған үй (вилла) орналасқан ғимарат астындағы жер учаскесі не оның үлесі де жаңа иесінің меншігіне өтеді.
⠀
✔️ Меншік құқығын беру кезінде сатушы мен сатып алушының немесе олардың сенім білдірген өкілдерінің жеке қатысуы міндетті.
⠀
Түркиядағы жылжымайтын мүлікке меншік құқығының түрлері:
1️⃣ ҚЫЗЫЛ ТҮСТІ — үстіне жылжымайтын мүлік тұрғызылған жер учаскесіне иелік ету.
2️⃣ КӨК ТҮСТІ — ешқандай құрылысы жоқ жер учаскесіне иелік ету.
⠀
Әдетте TAPU-да нысанның нарықтық емес, кадастрлық құны көрсетіледі — бұл жылжымайтын мүлік салығын төлегенде тиімдірек. Бұл — Түркия Республикасында ресми қабылданған тәртіп.
МАҢЫЗДЫ! Нарықтық баға қала муниципалитетінің арнайы комиссиясы белгілейтін кадастрлық құннан төмен бола алмайды.
Түркияда жылжымайтын мүлік сатып алғанда, алынатын нысандардың заңды мәртебесін дәлелдейтін белгілі бір құжаттар тізімі қажет.
İSKAN (нысанның техникалық паспорты) — TAPU сияқты маңызды құжат.
İSKAN — нысанның техникалық паспорты, оны пайдалануға тапсыру актісі және жылжымайтын мүлікті немесе оның дербес бөлігін пайдалануға берілген рұқсат. Бұл құжат нысанның (тұрғын үйдің т.б.) жобаға, барлық құрылыс нормаларына сәйкестігін және оның пайдалануға қабылданғанын растайды.
Түрікшеде бұл құжат Yapı Kullanma İzin Belgesi — жылжымайтын мүлікті пайдалануға рұқсат — деп аталады.
🏔️ DASK — жер сілкінісінен кейін туындауы мүмкін зақымдардан міндетті сақтандыру.
Түркияда жылжымайтын мүлік сатып алғанда бұл сақтандыруды рәсімдеу міндетті: онсыз су мен электрдің абоненттік нөмірлері қосылмайды.
Түрік жылжымайтын мүлкінің шетелдік иелері республика азаматтарымен бірдей салық төлейді:
• жылжымайтын мүлік сатып алғанда
• меншікке
• жалға бергенде
• сатудан түскен табысқа
• сыйға тарту/мұраға қалдыруға
• сән-салтанатқа (люкс мүлікке)
Түркиядан жылжымайтын мүлік алғыңыз келсе, бірақ қажетті сома жетіспесе, ең дұрыс шешім — түрік банктерінен несие рәсімдеу!
Алдын ала зерттеп алған жөн басты сұрақтар:
✔️ Түркияда ипотеканы өтемесе не болады?
✔️ Түркияда ипотека мөлшерлемесі қандай?
✔️ Қай ел азаматтары Түркияда жылжымайтын мүлікке несие ала алады?
✔️ Несие рәсімдеуге қандай құжаттар қажет?
✔️ Қандай қосымша шығындар болуы мүмкін?
✔️ Ипотекалық несиені қай валютада алуға болады?
Құрылыстың ерте кезеңінде сатып алу баға жағынан айтарлықтай тиімді, бірақ мұқияттылықты талап етеді. Алдын ала қойылатын сұрақтар:
Біз мына сұрақтарға жауап береміз:
• Түркияда баспананы «іргетас кезеңінде» сатып алу неге тиімді?
• Дайын нысандар жарияланған жобаға сәйкес пе?
• Жоба уақытында пайдалануға берілмесе не істеу керек?
Түркиядан жылжымайтын мүлікті толықтай қашықтан сатып алуға болады: бейнебайланыс арқылы онлайн-көрсетілім, брондау, сенімхат бойынша рәсімдеу және шетелден төлем. Әр қадамда сізді менеджеріміз қолдап отырады — сұрақ туындаса, көмектесуге әрқашан дайынбыз.
Түркияда жылжымайтын мүлікті сенімхат арқылы рәсімдеу — әсіресе қашықтан сатып алғанда маңызды тақырып.
Біз мына сұрақтарға жауап береміз:
✔️ Сенім білдіруші сенімхатта қандай әрекеттерді жазады?
✔️ Сенімхатты қайда рәсімдеуге болады?
✔️ Түрік тілін білмейтін шетелдіктер сенімхатты қалай рәсімдейді?
✔️ Сенімхатқа апостиль қою керек пе?
✔️ Сенімхат үлгісі қандай болады?
✔️ Сенім білдірілген өкілдің қандай өкілеттіктері бар?
Пәтер сатып алу үшін криптовалютаны пайдаланып, қаражатты шетелден Түркияға аударудың кең таралған екі тәсілі бар.
1️⃣-тәсіл — BINANCE биржасының әмиянын P2P жүйесі арқылы толтыру.
2️⃣-тәсіл — әмиянды айырбастау сервисі арқылы толтыру.
Кейінірек биржада аккаунт ашу, оны верификациялау және криптоактивтерді сақтауға арналған ыстық әмиян жасау жолын айтып береміз.
Сұрағыңызды қойыңыз
2022 жылғы 24 қаңтардан бастап шетелдік жеке тұлғалар Түркиядан жылжымайтын мүлік сатып алғанда, TAPU алу үшін мәміле сомасына сәйкес валютаны сатып, түрік лирасын сатып алғаны туралы құжат ұсыну қажет.
Алания қаласынан жылжымайтын мүлік сатып алу сияқты маңызды шешім қабылдау үшін агенттікпен қашықтан сөйлесу, болашақ пәтердің фото-видеосын көру жеткіліксіз болуы мүмкін.
Тұрғын үй кешенінің орналасқан жерін, инфрақұрылымын, болашақ пәтеріңізден ашылатын көріністі, оның жай-күйін, дүкендер, дәріханалар, көлік пен жағажайлардың қолжетімділігін тек орнында ғана толық бағалауға болады. Дәл осы мақсатта біздің агенттік Түркияға, соның ішінде Аланияға танысу турын ұсынады.
Ikamet — Түркияда тұруға ықтиярхат — елде үзіліссіз 3 айдан астам тұруды жоспарлаған шетелдіктерге беріледі. Оны алу үшін Түркияның Көші-қон басқармасының сайтында онлайн өтінім беру керек.
Электрондық форманы толтырғаннан кейін сізге кездесу күні тағайындалады, оған мына құжаттар топтамасын алып бару қажет:
• Басып шығарылған өтініш
• Шетелдік паспорттың түпнұсқасы мен түрлі-түсті көшірмесі
• Ikamet өтінімі төленгені туралы түбіртек
• Биометриялық фото (4 дана)
• Түркияда болатын бүкіл мерзімге сақтандыру полисі (әдетте сақтандыру бір жылға рәсімделеді)
• Мүлік иесі болсаңыз — TAPU, әйтпесе жалдау шарты.
Түркияда ықтиярхат беру туралы шешім бірнеше апта ішінде шығарылады.
Тұруға ықтиярхатты (ikamet) алғаш рет рәсімдеу бір адамға шамамен 150 еуро тұрады. Ықтиярхатты ұзарту сәл арзанырақ болады. Барлығы азаматтығыңызға байланысты: Украина азаматтары үшін алым ресейліктерге қарағанда жоғары, ал Норвегия азаматтары үшін шамамен 3 есе жоғары.
Шетел азаматтары түрік паспортына мына жағдайларда үміткер бола алады:
• Неке арқылы;
• Натурализация жолымен;
• Turkuaz Kart (көгілдір карта) болғанда;
• Тегі бойынша;
• Түркияда туылу негізінде;
• Ұзақ мерзімді еңбек келісімшарты арқылы (5 жылдан астам);
• Түрік экономикасына елеулі қаржы құйғанда (жылжымайтын мүлікке инвестиция, депозиттік шот ашу, бағалы қағаздар сатып алу және басқа тәсілдер).
Бүгінде көптеген шетелдік инвесторлар жылжымайтын мүлік сатып алу арқылы азаматтықты жеделдетіп алу схемасын белсенді қолданады. Заң бойынша нысанның (нысандардың) кадастрлық құны кемінде 400 000 АҚШ долларын (немесе осы соманың түрік лирасы, еуродағы баламасын) құрауы тиіс.
Көрсетілген сомаға меншік сатып алғаннан кейін нысан орналасқан жердегі Бас кадастр басқармасына жүгінесіз. Басқарма қызметкерлері мүліктің құнын және сатушымен толық есеп айырысу фактісін тексереді. TAPU алып, ықтиярхат рәсімдеген соң, қажетті құжаттар топтамасын жинап, Азаматтық және халық істері жөніндегі бас басқармаға түрік паспортына өтініш беруге болады. Өтінімді қарау мерзімі — бір-екі ай.
Салық нөмірі шетелдікке Түркияда барлығына дерлік қажет: банк шотын ашу, жылжымайтын мүлік сатып алу, су мен электр қуатын қосу.
Түркияда шетелдік салық нөмірін екі тәсілмен ала алады:
• Кез келген салық қызметі кеңсесіне (Vergi Dairesi) шетелдік паспорттың түпнұсқасы мен көшірмесін алып, өзі барып жүгіну арқылы. Салық нөмірін алу тегін, тіркелгеннен кейін нөмір Түркиядағы барлық қаржы мекемелерінің жүйелерінде көрінеді.
• Салық басқармасының ресми сайты ivd.gib.gov.tr (İnteraktif Vergi Dairesi) арқылы онлайн.
Барлық банкте сұралатын алғашқы екі құжат — шетелдік паспорт және Түркияда алынған салық нөмірі. Төменде — әртүрлі банктер сұрайтын қосымша құжаттар.
✅ Garanti банкі, Deniz банкі:
Су мен электр төлемдерінің түбіртектері. Түбіртек болмаса — азаматы болып табылатын еліңіздегі тіркеу туралы анықтаманың түрік нотариусы куәландырған аудармасы. Ондай анықтама да болмаса — ikamet (ықтиярхат).
✅ Kuveyt банкі:
Су мен электр төлемдерінің түбіртектері. Беларусь пен Қазақстан азаматтарына ықтиярхатсыз шот ашылмайды.
✅ YapıKredi:
Соңғы 3 айдағы су мен электр төлемдерінің түбіртектері. Түбіртек болмаса — әкімшіліктен/муниципалитеттен (Belediye) тіркеу туралы анықтама.
✅ Akbank:
Су мен электр төлемдерінің түбіртектері. Түбіртек болмаса — муниципалитеттен (Belediye) тіркеу туралы анықтама. Барлық шетелдіктер үшін: ikamet болмаса шот ашылмайды.
✅ Ziraat банкі:
Су мен электр төлемдерінің түбіртектері. Ықтиярхаты жоқ шетелдіктерге шот ашылмайды.
Апостиль — ресми құжаттың басқа елде қолданылуы үшін оның түпнұсқалығын растайтын мөртабан. Түрік жылжымайтын мүлкімен жасалатын мәмілелерде ол көбіне Түркиядан тыс жерде рәсімделген сенімхатқа қажет.
Аланияның ең танымал аудандары — қала орталығы, Avsallar, Tosmur, Kestel, Mahmutlar, Kargıcak. Әр ауданның өз ерекшелігі бар, сондықтан «Аланияның қай ауданы жақсы?» деген сұраққа бір жақты жауап беру мүмкін емес. Аланияның әр ауданында жайлы тұруға барлық жағдай жасалған. Сондықтан бәрі сіздің қалауыңыз бен сатып алу мақсатыңызға байланысты.
Өзіңізге қымбат емес пәтер іздеп, орыстілді тұрғындар арасында жайлы өмір сүргіңіз келсе — Mahmutlar ауданына назар аударыңыз.
Мақсатыңыз — тиімді жалға беру немесе қайта сату болса, басты көрікті жерлер, ойын-сауық пен жақсы жағажайлар шоғырланған қала орталығына, сондай-ақ еуропалықтар ұнатқан Oba мен Cikcilli аудандарына бағдарланған жөн.
Таңдауыңыз — люкс класты жылжымайтын мүлік, сәнді виллалар, пентхаустар және жаңа ауқымды тұрғын кешендердегі кең пәтерлер болса, Kestel немесе Konaklı аудандарындағы нысандарды қарастырыңыз.
Сондай-ақ бізбен бірге Аланияның Tosmur ауданына да көз салуға шақырамыз.
Түркия — контрастар мен жаңа мүмкіндіктер елі. Сондықтан ай сайынғы тұрмыс шығыны да жеке қалауыңызға, әдеттеріңізге, маусымға, баспана түріне, инфрақұрылымға т.б. байланысты болады.
Базардағы азық-түлік пен коммуналдық төлемдер мұнда Еуропадан айтарлықтай арзан, ал бюджет көбіне әдеттерге байланысты: кафе, көлік, ойын-сауық.
Лира бағамына байланысты нақты сомалар тез өзгереді — отбасылық бюджет бойынша өзекті бағдарды менеджерлеріміз айтып береді.
Түркияда да, кез келген өркениетті мемлекеттегідей, баспана оны күтіп-ұстау шығындарын талап етеді: кешен инфрақұрылымы, күзет, үй қараушысының (kapıcı) қызметі және т.б., сондай-ақ коммуналдық қызметтер. Үйге қызмет көрсету үшін иесі ай сайын төлейтін «жарнаның» түрік нұсқасы aidat (айдат — қызмет көрсету жарнасы) деп аталады.
Күтіп-ұстау мен қызмет көрсету шығындары жинақталып, барлық тұрғынға бөлінеді. Aidat кешендегі барлық пәтер иесі үшін бірдей және пәтер түрі мен сипаттамасына байланысты емес, себебі қызмет көрсету персоналы мен инфрақұрылымды бәрі бірдей шартта пайдаланады. Ай сайынғы төлем мөлшері мен оның валютасы меншік иелерінің жалпы жиналысында анықталады.
Aidat қойылған міндеттерге қарай өзгеруі мүмкін. Кейде иелер үнемдеу мақсатында кейбір міндеттерді өз мойнына алады.
Aidat — пәтерде біреу тұрақты тұра ма, жоқ па, бәрібір міндетті әрі тұрақты төлем. Жағымсыз қаржылық тосынсыйға тап болмас үшін сатып алар алдында aidat мөлшерін сұрап алған жөн.
Орта есеппен aidat айына шамамен 10-50 € құрайды, инфрақұрылымы бай ірі тұрғын кешенде айына 100-150 €-ға жетуі мүмкін.
2017 жылдан бері Түркияда жеке тұлғаларға пәтерді тәулікпен (қысқа мерзімге) жалға беруге тыйым салынған.
Балама ретінде пәтерді жалға берудің басқа екі тәсілі бар:
• ұзақ мерзімді жалдау;
• кепілдендірілген жалдау.
Ұзақ мерзімді жалдау — баспананы бір жылдан бастап жалға беру. Алайда бұл жағдайда да жеке меншік иелеріне бірнеше міндетті шартты орындау қажет: жасалған жалдау келісімін нотариалдық кеңседе куәландыру, жалдаушыны уақытша тұратын мекенжайға тіркеу, ал тұрғын Түркия азаматы болмаса — оның Түркияда алынған салық нөмірі қажет.
Кепілдендірілген жалдау — жылжымайтын мүлікті басқарушы компания арқылы жалға беру. Бұл жағдайда тұрғын іздеу, пәтерді жалға дайындау, күнделікті тұрмыстық мәселелердің бәрін компания шешеді. Сіз болсаңыз табысыңызды алып, жылына бірнеше рет өз пәтеріңізде теңіз жағасында демалу мүмкіндігіне ие боласыз. Осы мақсатқа арнайы пәтер таңдалуы үшін баспана сатып алар алдында тілегіңізді риелторларға айтқан маңызды.
Түркиядан баспана сатып алған соң коммуникацияларды қосу мәселесіне міндетті түрде тап боласыз. Сатудан кейінгі қызмет бөліміміз көмектесетін негізгі сұрақтар:
✔️ Аланияда су мен электр есептегіштерін қалай рәсімдеуге болады?
✔️ Рәсімдеуге қандай құжаттар қажет?
✔️ Аланияда электр мен суды қандай тәсілдермен төлеуге болады?
New Time Investment компаниясының сатудан кейінгі сервисі Түркиядан жылжымайтын мүлік алған соң жаңа тұрғылықты жерге барынша аз моральдық және қаржылық шығынмен бейімделуге, тұрмысты реттеуге, пәтерді жайластыруға көмектеседі. Түркияда жаңадан баспана иеленгендерге көптеген тұрмыстық мәселені өз бетінше шешу үшін республикадағы өмір туралы қарапайым білім жетіспеуі мүмкін.
New Time Investment компаниясының сатудан кейінгі сервис бөлімі мыналарға көмектеседі:
📍 Күрделі тұрмыстық және техникалық мәселелерді шешу.
📍 Иесі жоқ кезде жылжымайтын мүлікті басқару.
📍 Пәтерге жиһаз бен тұрмыстық техниканы таңдап, тиімді бағамен сатып алу.
📍 Коммуналдық қызметтерді жеткізу шарттарын жасасу.
📍 Провайдер таңдап, интернет пен стационарлық телефон қосу.
📍 Нысанға жеке техникалық паспорт алу, салықтарды төлеу.
📍 Денсаулық пен мүлікті сақтандыру.
📍 Трансфер мен автокөлік жалдауды ұйымдастыру.
Түркияда дәріхана желісінің жұмысы өте жақсы әрі сонымен бірге қатаң ұйымдастырылған. Түрік дәріханаларының қызметі заңнамамен өте нақты реттелген: дәрі-дәрмек саудасы талаптарын бұзғаны үшін бас бостандығынан айыру қаупі бар. Көпшілік түрік фармацевтикасының сапасын жақсы біледі және елге түрік тәттілерімен бірге түрік дәрілерін де жиі ала қайтады.
Командамызда үйреншікті препараттардың түрік баламаларының тізімі бар — хабарласыңыз, бөлісеміз.
Түркияға үй жануарларыңызбен бірге көшуді жоспарлап отырсыз ба?
Жануармен кіру үшін екпелері жазылған ветеринарлық паспорт, чип және денсаулық туралы анықтама қажет; рәсімдердің бір бөлігін алдын ала өту керек. Аланияда ветклиникалар желісі дамыған, ал препараттар мен қызмет бағасы Еуропадан айтарлықтай төмен.
Аланияда тұрмыстық техниканың ірі желілері (Vatan, Teknosa, MediaMarkt) және жергілікті дүкендер жұмыс істейді — таңдау кең, акциялар жиі өтеді. New Time Investment менеджерлері пәтерді «кілт тапсыру» деңгейінде жабдықтауды қайдан тиімді бастауға болатынын айтып береді.
Фермерлік базарлар Аланияның әр ауданында аптаның өз күнінде жұмыс істейді. Ондағы көкөніс, жеміс пен көк дүкендерден айтарлықтай арзан, ал жабылар алдында сатушылар бағаны ықыласпен түсіреді. Үйіңізге ең жақын базарды және оның жұмыс күнін менеджерлеріміз айтып береді.